Van Amsterdam trekt spoor van vernieuwing door klassieke muziek
4 min leestijd
Vincent van Amsterdam speelt klassiek accordeon. En vergis je niet, dat instrument kan blazen, rochelen en grommen.
Basta, dacht accordeonist Vincent van Amsterdam (35). Als kersvers winnaar van de prestigieuze Nederlandse Muziekprijs gaf hij in januari interview na interview. Sommige journalisten bléven maar hangen aan het eeuwige vooroordeel over zijn instrument. Dat de accordeon een trekzak zou zijn die mikt op volksvermaak. “Terwijl ik klassiek accordeon speel en er op dat vlak de laatste honderd jaar veel is gebeurd.”
Klassiek accordeon: dat zijn dus niet de walsjes die je hoort in documentaires over Parijs. Niet de tango zoals Carel Kraayenhof die speelt op zijn bandoneon. Niet de jig uit de Ierse pub, of de struikelritmes van de Balkan. Maar wat dan wel?
Bijvoorbeeld De Profundis van de onlangs overleden Russin Sofia Goebaidoelina. “Ze componeerde het stuk in 1978”, zegt Van Amsterdam. “Iemand omschreef het eens als muziek voor accordeon die niet klinkt als accordeonmuziek. Als je het stuk hoort, begrijp je dat Goebaidoelina de accordeon ‘mijn beest’ noemde. Ze liet het blazen, rochelen en grommen.”
Van Amsterdam kreeg dat ‘beest’ van huis uit mee. Zijn vader Evert behoort tot de accordeonpioniers van Nederland. Als kind speelde Vincent veel en graag, maar op zijn 16e kwam er een serieus gesprek. “Mijn vader zei: als je van de accordeon je werk wil maken, moet je er nú voor gaan. En blijf vooral niet steken in de middenmoot, want dan krijg je het moeilijk.”
In de middenmoot bleef Van Amsterdam inderdaad niet steken. In 2015 betoverde hij de jury van de Dutch Classical Talent Award. Zijn finaleprogramma vormde een prachtig pleidooi voor de veelzijdigheid van de klassieke accordeon. Tien jaar later prees de jury van de Nederlandse Muziekprijs zijn ‘voortdurende honger en zoektocht naar repertoire’.
Is er dan zo weinig klassieke muziek voor het instrument geschreven?
“Het vakgebied is nog relatief jong, het eerste klassieke accordeonstuk werd pas in 1927 gecomponeerd. Inmiddels hebben we kastenvol muziek, maar ik maak graag ook arrangementen van oudere muziek, denk aan Bach. En ik geef aan moderne componisten de opdracht om voor accordeon te schrijven.”
Wat prijs je aan als de sterke kanten van het instrument?
“Het ademende geluid. Tonen die je kunt boetseren. Akkoorden die je langzamer luider kunt laten worden. Dat lukt je allemaal niet op een piano.”
Gaat het in Nederland de goede kant op met de klassieke accordeon?
“We zijn met een mooie club professionals. Maar doordat er bijna geen gesubsidieerde muziekscholen meer zijn, loopt de aanwas wel terug. Ik heb genoeg leerlingen, maar je merkt dat de leeftijd verandert. Mijn vader had vroeger 80 procent kinderen op les en 20 procent ouderen. Dat is tegenwoordig andersom.”
Valt er voor jouw carrière nog iets te wensen?
“Het klinkt saai, maar ik hoop nog lang op dezelfde voet door te gaan. De in 2022 overleden componist Wim Henderickx schreef voor mij een mooi concert voor accordeon en strijkers, dat ik nog vaak wil spelen. Vanaf half juni werk ik mee aan een voorstelling van Het Nationale Ballet, met moderne muziek van Mauricio Kagel. En ik zou graag eens experimenteren met een zanger. Schuberts beroemde liedcyclus Winterreise begeleid door accordeon, dat lijkt me prachtig!”
