Samenwerking, transparantie en menselijkheid bepleit op Music Next

De populariteit en het belang van dit onderwerp blijkt wel uit het feit dat de deelnemerslijst van deze tweede editie al snel overboekt raakte. Ruim 500 professionals uit de hele muzieksector kwamen 15 december naar TivoliVredenburg in Utrecht. Er was dan ook een tjokvol en gevarieerd programma samengesteld. Onder leiding van dagvoorzitter Olivier de Neve praatten maar liefst 55 sprekers - waaronder wetenschappers, juristen, producenten en artiesten - de aanwezigen bij in panels over de vele aspecten van AI. Zowel bedrijfsmatig, juridisch als ethisch. Kriskras door het programma lopend, zijn dit de belangrijkste bevindingen…

Orde in de chaos

Een discussie waarin iedereen het over hetzelfde heeft, begint bij goede definities. Felienne Hermans, hoogleraar computerwetenschappen aan de VU, zei dat onder de parapluterm AI veel verschillende vormen van machine learning vallen. Om zeker te weten waar we het over hebben, zouden we die varianten eigenlijk bij hun naam moeten noemen (zoals classificatiesystemen, generatieve AI of voorspellende systemen). Koos Zwaan, lector Innovatie in de Muziekindustrie aan Hogeschool Inholland, voegde daaraan toe dat er ook verschillende soorten muzikanten zijn: zij die muziek maken als artistieke expressie en zij die muziek maken als inkomstenbron. Die eersten ondervinden volgens hem minder invloed van AI dan opdrachtmuzikanten (zie het recente voorbeeld van Vlaamse supermarkten waarin alleen nog AI-muziek gedraaid wordt).

‘AI ondermijnt zelfvertrouwen’

BumaStemra stelt zich, bij monde van kersverse ceo Karin de Groot, op het standpunt dat AI menselijke creativiteit moet bevorderen, niet ondermijnen. Dat laatste is volgens Felienne Hermans precies wat nu gebeurt. Ze legde uit: “Van iets wat moeite kost, krijg je meer voldoening. Als je alles door AI kunt laten doen, weerhoudt dat mensen om zelf bijvoorbeeld een instrument te leren spelen. De uitkomst van een prompt is echter niet jouw idee, maar een antwoord uit vele bronnen. Daardoor verdwijnt de creativiteit, het plezier om iets te kunnen en daarmee het zelfvertrouwen en de trots om jezelf steeds weer te kunnen verbeteren.” Zelfvertrouwen en motivatie kunnen er bovendien voor zorgen dat de angst voor AI afneemt, aldus muziekproducent, technoloog en onderzoeker Janne Spijkervet elders op de dag.

Collectieve opt-out

Uit de recente uitspraak van de Duitse rechtbank dat OpenAI de Europese auteursrechtwetgeving schendt, bleek wel dat AI getraind wordt met materiaal waarop copyright rust, en dat dus over de output van dergelijke systemen afspraken gemaakt moeten worden. Training mag alleen gebeuren met toestemming van de rechthebbenden. BumaStemra is zelfs zover gegaan om namens al haar aangeslotenen een opt-out in te stellen, zodat de AI-diensten wel moeten onderhandelen over toestemming, aldus commercieel directeur Michiel Laan.

Groeifonds

Hoewel NVPI-directeur Anne de Jong vindt dat de AI Act van de EU in combinatie met het Auteursrecht een goede bescherming biedt, wordt momenteel nog nauwelijks gehandhaafd. Zo kan het zijn dat door streamingfraude veel geld de muziekindustrie uitvloeit, waardoor het moeilijker wordt in nieuw talent te investeren. Toch ziet De Jong, ondanks de enorme hoeveelheid AI-muziek die de streamingdiensten overspoelt, de omzet van zijn leden niet dalen.
Nog meer goed nieuws: “In de industriebrief van het ministerie van Economische Zaken staat dat de creatieve industrie een randvoorwaarde is voor het nieuwe industriebeleid in Nederland. Dat moeten we vertalen in hele concrete actielijnen, zoals een groeifonds voor AI en de sector. Dan hebben we voldoende geld om nieuwe content te ontwikkelen én nieuwe modellen waarin alles goed afgesproken is.”