Pitou leert stilte af te dwingen
7 min leestijd
Zonder stilte is de dromerige pop-folk van Pitou niet compleet. Ze zou graag meer rust zien in de Nederlandse concertzalen. “Stilte geeft mijn muziek gewicht.”
Het grootste verschil op het gebied van muziekbeleving tussen België en Nederland? Daar hoeft Pitou Nicolaes (1993) in het Amsterdamse Café Stevens niet lang over na te denken. Dat is stilte. Of beter gezegd: het gebrek daaraan in Nederland. “In Vlaanderen is er een soort ontzag voor muziek in het algemeen. Als ik de Antwerpse popzaal Roma inloop, staat er een projectie op het gordijn: ‘Hier speelt een artiest’. Dat zet de toon. Maar weinig mensen praten daar door de muziek heen.”
Ontzag
Pitou verdeelt haar tijd alweer een paar jaar tussen Antwerpen en haar geboorteplaats Amsterdam. Sinds ze vaker in België is, kijkt ze met wat meer afstand naar hier. Ergens vindt ze het mooi dat wij als Nederlanders niet zo snel onder de indruk zijn. Dat we niet van onze stoel vallen als bijvoorbeeld Mark Rutte ergens binnenstapt. “Mensen denken hier: ja, jij bent minister-president en ik niet. Maar jij bent net zo goed een gewoon persoon. Ik denk dat heel veel Vlamingen wel iets van die houding zouden willen hebben, zij hebben dat minder. Maar die houding heeft ook een voordeel. Want als het gaat om het luisteren naar artiesten, is het soms best mooi om dat ontzag een beetje toe te laten.”
Het belang van die rustpunten in muziek is iets wat ze al jong leerde. Als kind zat Pitou op de radio van haar ouders vaak te zoeken naar de klassieke zenders. “Elke keer als ik dat vertel, klinkt het alsof ik interessant wil klinken”, grijnst ze. “Maar het was echt zo. Ik denk dat ik er rustig van werd. Ik was een gevoelig meisje en in klassieke muziek zitten zoveel emoties, die bij mij resoneerden. Door daarnaar te luisteren, hoorde ik toen al het belang van de momenten zonder geluid.”
Klassiek
Ze merkt hoe fijn het is voor de muziekbeleving als er rust is. “Wanneer je bijvoorbeeld in het Concertgebouw tijdens een optreden kucht, valt dat al op. Stilte zorgt er namelijk voor dat je de muziek beter kan opnemen. Het heeft alles met aandacht te maken.”
Daarbij is het een essentieel onderdeel van de muziek die ze zelf maakt. Sterker nog: haar dromerige pop-folk met klassieke invloeden wordt er misschien wel door bepaald. “Stel je voor: er is totale stilte in een ruimte. Vervolgens zingt iemand één noot. Daarna is er weer stilte. Dan betekent die ene noot iets. Mijn composities zijn gestoeld op momenten van stilte. Als je daar doorheen praat, krijg je niet het hele nummer te horen.”
Het belang van die rustpunten in muziek is iets wat ze al jong leerde. Als kind zat Pitou op de radio van haar ouders vaak te zoeken naar de klassieke zenders. “Elke keer als ik dat vertel, klinkt het alsof ik interessant wil klinken”, grijnst ze. “Maar het was echt zo. Ik denk dat ik er rustig van werd. Ik was een gevoelig meisje en in klassieke muziek zitten zoveel emoties, die bij mij resoneerden. Door daarnaar te luisteren, hoorde ik toen al het belang van de momenten zonder geluid.”
Vrij
Haar carrière begint al vroeg. Ze is tien jaar als ze zonder noemenswaardige ervaring meedoet aan het Kinderen voor Kinderen Songfestival, waar ze in de finale tweede wordt. Op de terugweg in de trein spreekt een meisje haar aan. Ze heeft Pitou horen zingen en het is haar opgevallen dat ze een nogal klassieke stem heeft. “Zou je het leuk vinden om in een kinderkoor te zingen, vroeg ze. Dat leek me wel wat. Na een auditie werd ik toegelaten tot het Nationaal Kinderkoor.”
Ze komt terecht in een klassieke wereld, leert noten lezen en treedt bijvoorbeeld op in het Concertgebouw, tijdens de Matthäus Passion. Vijf jaar lang zingt ze bij het koor, maar een verdere carrière in de muziek is dan nog niet in beeld. Pitou wil actrice worden en doet auditie bij de Toneelschool Maastricht. Dat valt tegen. “Ze vonden me een speler die constant naar zichzelf aan het kijken was. Extreem vervelend voor het publiek om naar te kijken, zei één van die leraren. Echt heftig om te horen, maar achteraf denk ik dat hij gelijk had.”
In plaats van de Toneelschool besluit ze de vooropleiding van het Conservatorium in Amsterdam te gaan doen. Tijdens dat jaar speelt ze voor het eerst in bandjes. Bij één van de eerste optredens valt het kwartje. “Het moet heel crappy hebben geklonken, want we waren nog maar net samen bezig. Maar ik weet nog dat ik toen vooraan aan het zingen was en me totaal vrij voelde. Waar ik naar zocht tijdens het acteren, was er op dat podium gewoon. Dit is het, dacht ik toen.”
Stipendium
In de jaren daarna wordt ze twee keer afgewezen voor het Conservatorium, maar daar laat ze zich niet door weerhouden. “Ik was eerst nog niet goed genoeg, maar wist wel: dit is gewoon waar ik het beste in ben. Dus bleef ik het proberen.”
De derde keer mag ze beginnen. Het wordt voor haar vier jaar lang spelen en ontdekken welke kant ze op wil. Tussendoor wint ze in 2015 de popcompetitie Mooie Noten en brengt ze in 2016 haar titelloze debuut uit. Dankzij de EP I Fall Asleep So Fast (2018) en het album Big Tear (2023) groeit haar faam. Op Noorderslag krijgt ze begin dit jaar het Pop Stipendium van het Cultuurfonds; een bedrag van 10.000 euro. “Van dat geld wil ik pianolessen gaan volgen en een bewegingsonderzoek starten. Nu beweeg ik intuïtief op het podium, maar hoe kan ik ervoor zorgen dat wat ik doe op het podium nog interessanter wordt? Je kunt heel veel doen als artiest.”
Af en toe experimenteert ze daar al mee, zoals onlangs tijdens het voorprogramma van De Staat in dat rumoerige Paradiso. Voordat ze haar show begon, koos ze ervoor om even stil op het podium te staan. “Ik voelde hoe de zaal stiller werd, enkel doordat ik daar stond. Het was een cadeau om in elk geval in stilte te beginnen. Dus ik vraag me nu af: wat kan ik nog meer met mijn houding en bewegingen zodat bezoekers mijn muziek nog beter kunnen opnemen? Dat wil ik onderzoeken.”