Gelijke kansen voor vrouwen is ook een mannenzaak
.webp)
7 min leestijd
6 maart aanstaande, in de aanloop naar internationale Vrouwendag, is een nieuwe editie van Mind the Gap! - Women in Music: Transition to Equality bij WMDC/Grounds in Rotterdam. Vorig jaar was Sena Magazine er ook bij en dit is ons verslag.
In de muziekindustrie zijn de seksen nog altijd verre van gelijk. Tijdens Mind the Gap! staan vrouwen in de schijnwerpers en wordt gezocht naar oplossingen. “Het is een ongemakkelijk onderwerp.”
“Even werd het stil in mij”, zingt SaraLee Vos, terwijl ze glinsterend de zaal in kijkt. “En dit is wat ik tegen hem zei: stuur me geen pic van je dick, zakkenwasser. Stuur me geen pic van je dick!”
In de zaal wordt gelachen, maar hier en daar verstrakt een gezicht. Hoe grappig zangeres SaraLee haar tekst ook brengt, de ondertoon is serieus. Vooral vandaag. Tijdens een drukbezochte derde editie van Mind the Gap! - aan de vooravond van internationale Vrouwendag - wordt stilgestaan bij ongelijkheid in de muziekindustrie en thema’s als grensoverschrijdend gedrag en discriminatie.
“Al toen ik studeerde viel het me op dat het zo scheef was”, zegt Fleurine Verloop, jazzzangeres en voorzitter van BiMpro (Beroepsvereniging improviserende Musici). “Er waren veel minder vrouwen dan mannen op het conservatorium.” Ze is de drijvende kracht achter dit evenement en volgens haar heeft de muziekindustrie veel te lang liggen slapen op dit gebied. Hoe meer cijfers ze vindt, des te harder ze zich wil inzetten voor het onderwerp. Wie oppervlakkig kijkt, zal misschien wijzen naar sterren zoals Taylor Swift, Sabrina Carpenter of Beyoncé die bij de meestverdienende artiesten ter wereld horen. Maar hoe groot hun succes ook is, dat vertaalt zich niet door naar het aantal vrouwen op podia of festivals, in beroepsverenigingen en op muziekopleidingen.
Mooi verschil
Terwijl Annabel Heijen (BumaStemra), Laurien Timmermans (directeur ArtEZ), Anthony Fiumara (Nieuw Geneco, de beroepsvereniging van componisten) en hoboïst Dorine Schoon (platform voor Freelance Musici) het onderwerp bespreken, komen er opvallende feitjes voorbij. Zo ging de Boy Edgar Prijs in 61 jaar tijd slechts vier keer naar een vrouw, zijn mannen op de conservatoria veruit in de meerderheid en geldt dat ook voor BumaStemra en Sena. Waar dat aan ligt? “You can’t be what you can’t see”, zegt Fleurine, die het panel leidt. “Als je op podia alleen maar mannen of jongens bepaalde instrumenten ziet spelen, zal je daar als meisje niet snel voor kiezen.”
Het probleem is duidelijk, maar hoe kan er een omslag komen? Een van de manieren waarop Fleurine dit probeert, is door cijfers terug te koppelen aan al die organisaties. Een mooi voorbeeld is Podium De Fruitvis in Rotterdam, waar een paar jaar terug 0 procent van de optredende bandleiders vrouw was. Mind the Gap! confronteerde hen daarmee in maart 2024 en een jaar later is er een positief verschil te zien. “Nu is 35 procent van de optredende bandleiders vrouw. Cijfers zijn nodig om het probleem inzichtelijk te maken.”
Ongemakkelijk
Tussen de gesprekken door zijn er mooie optredens van eerdergenoemde SaraLee Vos, tekstdichter/zangeres Giefa Sparkle en een spontaan stukje zang van operazangeres Imara Thomas. Muzikaal is er veel te beleven, mede dankzij steun van het Sena Performers Fonds, dat zich onder meer inzet voor fatsoenlijk betaalde werkgelegenheid voor musici. Ook heeft Sena Performers Mind the Gap! al twee keer ondersteund. "Dat is van grote waarde voor onze Transition to Equality", aldus Fleurine. Indrukwekkend is het intermezzo Medusa van componist Saskia Venegas en celliste Maya Fridman. Woedend raast Fridman over de snaren, terwijl Venegas in de microfoon fluistert. Het is muziek die je gevoelsmatig onder water drukt, klemzet en langzaam de adem beneemt.
De klanken sluiten prachtig aan bij het panel over sociale veiligheid. Eerst wordt kort stilgestaan bij het grensoverschrijdende gedrag van conservatoriumdocenten dat de laatste jaren naar buiten kwam. “Een ongemakkelijk onderwerp”, zegt Okke Westdorp (directeur van het Conservatorium in Amsterdam). “De uitzending van BOOS over The Voice begin 2022 was voor ons echt een shift. Vanaf dat moment zijn we beter gaan onderzoeken over hoe dat in onze organisatie is.” Uiteindelijk werden twee docenten ontslagen.
Vervagende grenzen
Even later is het doodstil als een vrouw opstaat. Ze vertelt hoe ze een jaar eerder door een mannelijke collega-musicus werd gedrogeerd en vermoedelijk aangerand. “Ik kon daar heel lang niet mee naar buiten komen. We werkten samen en financieel was ik totaal van hem afhankelijk.” Meerdere vrouwen knikken. Niet iedereen heeft zoiets heftigs meegemaakt, maar men herkent het principe in de muziekwereld. Grenzen vervagen soms als na het optreden een drankje gedronken wordt, waardoor onveilige situaties kunnen ontstaan.
Het kan helpen om - zoals Annabel Heijen van BumaStemra voorstelt - een safety rider te maken, waarin je vooraf met medemuzikanten een soort van gedragscode afspreekt. Tegelijk, zo voegt Fleurine toe, is het natuurlijk vooral essentieel dat dit soort mannen zich bewust worden van hun gedrag en zich realiseren dat flauwe seksuele toespelingen ook als bedreigend ervaren kunnen worden. “Daar ligt voor alle mannen een taak wat mij betreft. Spreek elkaar aan als je gedrag ziet wat niet klopt. Dat gebeurt nog te weinig.”
Ongelijkheid is geen vrouwenprobleem, maar de strijd voor gelijke rechten zou volgens haar van ons allemaal moeten zijn. Dat er vandaag veel mannen zijn, is alvast een opsteker. “Het gaat erom dat we over dit onderwerp blijven praten”, gelooft Fleurine. “Door cijfers op te zoeken en als podium, festival of beroepsvereniging bewust te kijken naar oplossingen. Zoals het voorbeeld over Fruitvis Rotterdam. Het begint met bewustwording. Die moet nog op veel meer plekken komen.”