De wereld rond in vijf anekdotes
.webp)
5 min leestijd
Jan Willem de Vriend reist als dirigent al jaren de wereld rond. En dan maak je weleens rare dingen mee. Aan senamagazine.nl vertelt hij over vijf memorabele ervaringen.
Oorwarmers in Palermo
“Het begon al merkwaardig. Het orkest van Palermo mailde een rooster met elf repetities. Dat is belachelijk veel, normaal zijn het er vier of vijf. Kom ik bij de eerste repetitie, dragen de musici oorwarmers, sjaals en dikke jassen. Zogenaamd vonden ze het koud buiten, het was een graad of 17, maar het bleek vooral een protestactie tegen de leiding. De intendant kwam erbij, we overlegden en konden uiteindelijk repeteren.
Meld ik me op de ochtend van de doorloop. Alle lichten branden, de muziek staat klaar. Maar waar is het orkest? Gek, nee, niemand had het orkest gezien. Stond ik daar met mijn bundeltje partituren. Diezelfde middag kwamen ze wel opdraven. Repetitie, vanmorgen, huh? Hadden ze op eigen houtje besloten die maar te laten vervallen.”
.webp)
We zullen doorgaan
“Ik was met een kamerorkest op tournee in Duitsland. We gaven een middagconcert, ik kwam op en liep naar de bok. Het was zo’n podium met van die in hoogte verstelbare vlonders. Opeens val ik de diepte in en sla met mijn hoofd achterover. Ik voel een enorme pijnscheut, maar ja, wat doe je op zo’n moment? Nee hoor, niks aan de hand, ik dirigeer gewoon Schumann en Beethoven!
Die avond voelde ik me belabberd. Ik dacht: vroeg naar bed, dan is het morgen wel over. Maar de volgende ochtend stonden mijn ogen helemaal scheef. Bleek dat ik een hersenschudding had. Gelukkig was dat concert het laatste van de toer, dus zo bezien viel de schade nog mee.”
Tranen in Japan
“In Kyoto dirigeerde ik vorige zomer het Requiem van Mozart. Zoals je weet heeft hij het stuk nooit afgekregen. Er bestaat een voltooide versie van, maar daar had ik het een en ander aan veranderd. Dat gaf ongemak, merkte ik meteen bij de eerste repetitie. Ook viel me op dat de musici eigenlijk geen idee hadden van wat ze speelden.
Dus moest ik uitleggen dat in de 18de-eeuwse, christelijke traditie doodgaan helemaal niet erg was. Des te eerder was je bij de Schepper. Mozart wijdde de treurigste stukjes muziek van het Requiem dan ook niet aan de doden, maar aan de achterblijvers in het aardse tranendal. Het kwartje viel en het concert verliep ongelooflijk emotioneel. Veel musici speelden zelfs met tranen in de ogen, dat maak je zelden mee. Nu ik eraan terugdenk, ontroert het me opnieuw.”
Foute boel
“Elk orkest heeft een bode die mijn muziek klaarlegt op de lessenaar. Meestal ken ik zo’n partituur uit mijn hoofd, maar toch is het fijn om de noten erbij te hebben. Als er iets misgaat, zie ik snel waar ik in kan grijpen. Bij het Orkest van het Oosten openden we een concert eens met een ouverture van Felix Mendelssohn. We waren net op weg, toen ik voor het eerst in de partituur keek. Had de orkestbode de verkeerde klaargelegd. Ik kan je zeggen, dat is alsof je met 140 over de snelweg raast en er opeens een betonnen muur opdoemt.
Wat er nog bij kwam: van die ouverture bestaan twee versies. Een met een lange slotnoot en een met een korte. Maar welke deden wij? Opeens wist ik het niet meer. Stug doorslaan, dacht ik, een-twee-drie-vier. De stress kostte me liters zweet en na het slotakkoord kon je me wegdragen.”
Knoedelbroedel in Wenen
“Ik wandelde door Wenen toen er een fietser op me afkwam. Hallo Herr De Vriend, gratuliere! Eh, bedankt, zei ik, maar waarmee? Nou, 31 januari, de verjaardag van Franz Schubert! De man meende dat ik op weg was naar Schuberts lievelingsrestaurant, Zu den 3 Hacken. Ik wist nergens van, maar het lag om de hoek dus ik dacht: toch maar eens kijken.
In het oude gedeelte stonden zes tafeltjes. Aan drie ervan zaten mannen alleen. Dat is typisch Weens, heb ik gemerkt, veel mensen gaan er in hun eentje uit eten. Op het menu stond Schuberts lievelingsgerecht. Vraag me niet hoe het heet, iets van knoedelbroedelnogwat. En daar heb ik tussen de andere Schubertpelgrims van zitten smullen. Gezellig samen alleen.”
.webp)