Optreden in smalle coupés en drukke stationshallen
6 min leestijd
De Dag van de Componist werd op 15 juni groots gevierd met activiteiten door het hele land én de New Music NOW Express, die zes steden muzikaal met elkaar verbond. Sena Magazine ging mee met de trein.
Het is zaterdagochtend 8.30 uur als in een hoek van het Centraal Station in Amsterdam opeens muziek klinkt. Componist en gamelan-speler Sinta Wullur leidt een optocht van muzikanten, dwars door verbaasde reizigers heen. Als ze stilstaand verder speelt en vertelt over hoe de gamelan in Indonesië vaak ceremonieën begeleidt, blijft een deel van hen geboeid kijken. Het is een spetterend begin van een dag vol composities, waarin nieuwe muziek gevierd wordt en de veelzijdigheid ervan prachtig naar voren komt.
Bewegende klanken
“Nieuwe muziek nodigt uit om te dromen”, zegt Esther Gottschalk (directeur New Music NOW) daar op het station. “Muziek is deel van onze essentie, dat is wat ons medemenszijn bepaalt.” Het zorgt voor verbinding, stelt ze, en die verbinding wordt tijdens de Dag van de Componist bijna letterlijk genomen. Na een concert van ruim een uur van verschillende musici in Amsterdam – eindigend met een compositie van Componist des Vaderlands Anne-Maartje Lemereis voor het Oorkaan Ensemble – vertrekt het gezelschap richting de rode trein van De Karel Foundation. Met die ‘Apekop’ wordt gereisd naar Almere, Zwolle, Arnhem, Den Bosch en Utrecht. Op elk van de stations doen ensembles, koren en andere musici optredens, net als in de trein.
Het is wel even wennen om op te treden in een rijdende trein, ontdekt zangeres Aurélie Nyirabikali Lierman. “Het voelt als paardrijden en zingen tegelijk”, merkt ze na afloop op. “Je moet als zanger je spieren echt anders gebruiken. Daarbij voelt het alsof ik bijna hallucineer, door de beweging van de trein.” In die kleine bubbel van de smalle coupé is het een bijna magische ervaring om naar haar te luisteren, terwijl de spoorweg ruist en we langs sportvelden en snelwegen trekken.
Verbinden
Op elk station worden de omgevingsgeluiden onderdeel van de composities. De treinomroepers breken in bij de koorzang van Opera Flevoland, in Zwolle speelt de wind mee met marimba-speler Inge Ettema en in Arnhem lijken de voorbijtrekkende trolleys net gekozen achtergrondbeelden. Oorkaan Ensemble krijgt in elke stad een groot applaus als ze de compositie van Anne-Maartje Lemereis spelen, waarin alle steden genoemd worden en in muziek aan elkaar gebonden, terwijl in het rood geklede danseressen door het publiek wervelen.
Hoe spannend al die optredens ook zijn op plekken met veel omgevingsgeluid en een vaak matige akoestiek, het plezier is er niet minder om. Componist des Vaderlands Anne-Maartje Lemereis geniet zichtbaar van al het moois onderweg. “Voor mij is dit echt genieten. Het is prachtig om in elke stad nieuwe muziek tot leven te zien komen.”
Wel is de treinreis soms pittig voor de muzikanten. Zo komt violiste Rada Ovcharova van het New European Ensemble maar moeilijk uit boven de tango-compositie in de andere coupé en is het ook voor violist Emlyn Stam hard werken. “Het valt tegen om te spelen zonder vaste grond onder je voeten”, verzucht hij zwetend. Zijn uitvoering van het muzieksprookje De Duivel Met De Drie Gouden Haren is ontroerend en indrukwekkend, al wordt hij vaak onderbroken door voorbijlopende reizigers en personeel. Jammer, want in een muisstille zaal was dit nog mooier geweest.
KinderComponist
In Den Bosch wacht de aanwezigen een bijzonder moment. Daar wordt de allereerste KinderComponist des Vaderlands aangesteld door Anne-Maartje Lemereis. Kindercomponisten tussen de 10 en 17 jaar konden zich opgeven en hun talent laten zien. Uiteindelijk werd de 11-jarige Lize Bastiaens gekozen én een van haar composities klonk meteen op het station van Den Bosch. “Lize laat zien dat kinderen ook al kunnen componeren”, zegt Anne-Maartje Lemereis. “Ze gaf aan dat ze graag voor orkesten wil leren schrijven, want nu heeft ze alleen nog voor kleinere ensembles geschreven. Heel bijzonder. Ik ga haar helpen om een orkest te zoeken waarvoor ze kan schrijven.”
Wanneer we eindstation Utrecht naderen, om nog één stationsconcert te zien en de avond te vervolgen met een programma in TivoliVredenburg, kijkt Anne-Maartje Lemereis glunderend terug op een dag vol hoogtepunten. “Zo geweldig om overal een menigte mensen te zien, nieuwe muziek te horen en te genieten van al die composities. Het was een fantastische dag, met als hoogtepunt de benoeming van Lize.”