Muziek verbindt

Ik ga dit keer niet mijn eigen verhaal vertellen, maar dat van mijn moeder. Haar hele carrière heeft ze gewijd aan muziekonderwijs. De eerste decennia als succesvol HaFa-dirigent en klarinetdocent. Ze promoveerde met diverse orkesten naar hogere divisies, begeleidde talentvolle leerlingen van hun eerste noten op een blokfluit tot aan hun toelatingsexamen voor het conservatorium. Ik heb het als kind mogen ervaren: mama leerde me noten lezen toen ik twee was, en drilde me in mijn tienerjaren klaar voor mijn solfège- en theorie-examens aan het conservatorium. Eindeloos geduldig is ze, en steeds weer op zoek naar nieuwe manieren om muziek en muziektheorie inzichtelijk en invoelbaar te maken voor anderen.

Ontelbare herinneringen heb ik aan repetities van mijn moeders orkesten. Zelf speelde (en speel) ik geen blaasinstrument, maar ik ken alle marsen uit mijn hoofd (mijn favoriet: Koning Voetbal), en weet precies in welke volgorde je een fanfare het beste laat afstemmen. Ik verveelde me nooit. Wat ik destijds vanzelfsprekend vond, was dat in een harmonie of fanfare iedereen dwars door elkaar zat. Bij elke andere hobby werd je ingedeeld in teams op niveau of leeftijd, of gender, maar in een amateurorkest zit een schoolmeisje van negen naast een gepensioneerde: opleidingsniveau, inkomen of afkomst doen er niet toe, zolang je maar noten kunt lezen (en blazen).

De democratiserende werking die van samen musiceren uitgaat, daar begon ik pas met mijn ouders over te praten toen ik volwassen werd. De muziekverenigingen die in mijn jeugd zo vanzelfsprekend aanwezig waren in elk dorp, liepen langzaam leeg. En, misschien nog wel erger, de muziekscholen waaraan mijn moeder lesgaf, werden een voor een opgeheven. Gemeentes wensten niet langer te subsidiëren, de landelijke politiek dreef steeds verder af naar rechts, en men leek werkelijk te geloven dat muziekles ook zonder muziekscholen voor iedereen bereikbaar zou blijven.

We weten nu dat dat niet zo is. We weten dat steeds minder kinderen een instrument leren bespelen, en dat terwijl er steeds meer wetenschappelijk onderzoek is dat aantoont dat musiceren een positieve invloed heeft op het kinderbrein. Mijn moeder besloot daarom na decennialang dirigeren zich op latere leeftijd om te scholen tot muziekdocent in het middelbaar onderwijs, om op die manier kinderen te blijven bereiken die anders niet vanzelfsprekend met muziek in aanraking zouden komen. Een taaie opdracht die ze zichzelf stelde, maar ze deed het: als zij-instromer behaalde ze haar derde conservatoriumdiploma en op de school waar ze ging werken richtte ze direct een leerlingenband op. Want: samen musiceren democratiseert, en, laten we niet vergeten, het is ook gewoon leuk.

Over een paar maanden gaat mijn moeder met pensioen, en ik gun haar alle rust van de wereld. Maar wat ik haar nog veel meer gun, is dat er naar haar oproep geluisterd wordt. Laat muziek geen elitaire hobby zijn, maar geef het de voedingsbodem en ruimte om het te kunnen laten zijn wat het is: de ultieme verbindende factor.