Er moet een slimme oplossing komen

“Wat moeten we hieraan doen?”, vroeg de interviewer op bezorgde toon. “We moeten hier een slimme oplossing voor bedenken”, antwoordde de filedeskundige gedecideerd. Dit van elke inhoud gespeende antwoord parachuteerde me terug naar ongeveer 2008, toen het illegaal downloaden van muziek gebruikelijk was. En de Piratenpartij, die vond dat uitsluitend piraten geld aan muziek mochten verdienen, zelfs een zetel in het Europarlement dreigde te gaan winnen. De rechtse en de linkse politieke partijen waren eensgezind op zoek naar stemmen van jonge mensen die muziek graag gratis beluisterden, en omarmden de opvatting van de Piratenpartij. Botte pech voor liedjesbakkers, artiesten en muziekmaatschappijen. Maar die waren toch allemaal rijk, niet dan? GroenLinks stelde zelfs voor om het auteursrecht tot 10 jaar te beperken om dat illegale van het illegale downloaden af te poetsen. Femke Halsema kwam daar in de Volkskrant snel op terug omdat dit voorstel ook het auteursrecht op boeken omvatte, en echte schrijvers moesten natuurlijk buiten schot blijven.

Als iemand aan de politiek vroeg: maar hoe moeten componisten en artiesten dan hun inkomen enigszins op peil houden? Dan was het antwoord steevast: “Daar moeten ze zelf gewoon een slimme oplossing voor bedenken.” Dat lukte eigenlijk uitsluitend de man die onlangs bij Sena op een bestuurlijke post gekozen werd; Mark Swemle. Hij regelde samen met een muziekuitgever en de NPO dat onder testbeelden op tv niet langer pop of klassieke muziek werd uitgezonden, maar uitsluitend muzikaal behang. Van de hand van Swemle. Een paar jaar later en honderdduizenden euro’s verder, kwam er weer echte muziek onder het testbeeld. Rond die tijd nam ook het illegaal downloaden af. Door de komst van Spotify. Deze verse manier van muziek verspreiden gunde componisten en artiesten als vanouds wat ze waard waren: bar weinig!

En nu wordt het feest nog groter. Dankzij kunstmatige intelligentie (AI) die vetgemest wordt met werk van componisten en tekstschrijvers kan totaal nieuwe muziek gecomponeerd worden. Niet echt muziek die bijster origineel klinkt, maar het gaat snel. En hoe belangrijk is oorspronkelijkheid nou eigenlijk? In muziek van volkse aard totaal niet. En evenmin in het muzikale behang waar plaatjesdraaiers overheen babbelen en die je in liften, winkels en op telefoonbeantwoorders tegenkomt. Het maken van schlagers en muzikaal behang zal dankzij AI als eerste verdwijnen. Laaghangend fruit wordt immers het eerst geplukt. De wetgever - zo voorspel ik - zal het gebruik van AI niet aan banden kunnen leggen, maar de muziekmaatschappijen wellicht wel. Omdat hun muziek het voer van de kunstmatige intelligentie is. Maar die muziekmaatschappijen – verwacht ik - zullen met grof geld afgekocht gaan worden en vervolgens ook mee mogen gaan delen in de winsten door AI. Het zou trouwens ook zo maar kunnen dat mijn volgende column vanwege bezuinigingen bij dit blad dankzij AI tot stand komt.